In juli 2024 had ik het genoegen om emeritus-hoogleraar Ruut Veenhoven te interviewen over het thema werkgeluk en levensgeluk. Het was een prachtige ontmoeting met een gepassioneerde professional, die op 9 december 2024 overleed en bekend stond als The Godfather of Happiness. Als werkgelukdeskundige is deze uitspraak mij het meest bijgebleven. "De impact van privé omstandigheden op werkgeluk weegt een stuk zwaarder dan de invloed van werkomstandigheden op levensgeluk."
Ruut Veenhoven | Professor in geluk
Ruut Veenhoven stond nationaal en internationaal bekend als de eerste professor in geluk. En was ruim 50 jaar verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij was de oprichter van het Journal of Happiness Studies en de drijvende kracht achter de World Database of Happiness, waarmee hij een pioniersrol vervulde in het wetenschappelijk onderzoek naar geluk.
World Database of Happiness
Deze database bevat statistieken over levensgeluk, waaronder feiten over de subjectieve ervaring van geluk: hoe gelukkig zijn we, en wat bepaalt ons geluk? Je vindt er feiten over de subjectieve ervaring van geluk, hoe gelukkig we zijn? En wat bepaalt ons geluk? Om gelukkiger te worden, moeten we weten wat ons gelukkig maakt. Beleidsmakers moeten weten in wat voor samenlevingen en organisaties mensen zich het gelukkigst voelen. Individuen moeten weten welke manieren van leven het meeste bijdragen aan hun geluk. De statistieken mogen dan voor zich spreken, maar dit neemt niet weg dat je soms gewoon moet proberen wat goed voor je werkt en wat niet. Dit geldt zowel voor beleidsmakers als voor individuen.
Relatie tussen levensgeluk en werkgeluk
Je hebt heel veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar wereldwijd geluk. Maar wat zeggen deze statistieken nu over werkgeluk? Met andere woorden, wat is de relatie tussen levensgeluk en werkgeluk? Werktevredenheid is slechts een van de aspecten die verband houdt levensgeluk. Er is een effect van werkgeluk op levensgeluk, wat het bottom-up effect wordt genoemd. En er is het top-down effect van levensgeluk op werkgeluk welke gemiddeld twee keer zoveel impact heeft in vergelijking met het bottum-up effect.
Waarom is werkgeluk belangrijk?
Tegenwoordig zijn er veel Chief Happiness Officers, maar waarom is geluk op het werk zo belangrijk? "Onderzoek toont aan dat gelukkige werknemers productiever zijn, beter werken en beter met cliënten omgaan. Ook zijn ze gezonder en dus minder vaak ziek."
Optimaliseren werkgeluk is taaie uitdaging
"Het top-down effect brengt met zich dat hoe leuk jij je baan vindt, sterk beïnvloed wordt door hoe leuk jij je leven vindt. Natuurlijk is het zinvol om je als leidinggevende sterk te maken voor betere beleidsvoering, omgangsnormen, werksfeer, een veilige werkplek etc. Maar de statistieken tonen aan dat het effectiever is om bij te dragen aan meer levensvoldoening van de medewerker vanwege het zwaarwegende top-down effect. Echter, voor een manager is het moeilijker om een bijdrage te leveren aan meer levensgeluk van de medewerker, omdat dit sterk afhangt van de privé situatie en open houding van de individuele werknemer. Wat speelt er in de relatiesfeer, in het gezin, binnen familie en vrienden, hoe staat het met de aandacht voor gezondheid, sporten en ontspanning etc.? Het zou dus fijn zijn om meer van de privésituatie te weten, maar privacy speelt hierbij ook een belangrijke rol.
Wat is de impact van geluk op gezondheid?
Geluk op je gezondheid is ongeveer twee keer zo sterk als het effect van gezondheid op je geluk. Kun je uitleggen hoe geluk de gezondheid beïnvloedt?
"Nou, het belangrijkste mechanisme is dat als je ongelukkig bent, het vecht-, vlucht- en bevriesmechanisme wordt geactiveerd die overmatige stress zorgen. Je wordt mentaal kwetsbaarder en de kans is groot dat als je ongelukkig bent, je ook minder goed voor je lichaam zorgt. Al deze dingen samen zorgen ervoor dat ongelukkige mensen vatbaarder zijn voor ziektes."
